piątek, 30 kwietnia 2010

Widok Gorlic z Góry Cmentarnej

Ze wzgórza 357, na którym znajduje się cmentarz wojskowy nr 91, rozciąga się piękna panorama miasta Gorlice i jego okolic.

Widok na centrum Gorlic. W tle widoczne wzniesienia Beskidu Niskiego. Od lewej: pasmo Zamczyska (551 m) i Zagórza (507 m), Ostra Góra (735 m), Kornuta (678 m), Brusy (594 m), Obocz (627 m), po prawej widać fragment pasma Magury Małastowskiej. 
A teraz zbliżenie na centrum miasta. Po lewej stronie widoczny dach dworu Karwacjanów (założycieli i pierwszych właścicieli Gorlic). Po środku Bazylika Mniejsza Narodzenia NMP, a nieco niżej na prawo od kościoła widać fragment budynku Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kromera, wybudowanego w 1906 roku. Spiczasta góra w tle, na środku, to Kornuta (678 m). Znajduje się przy trasie z Gorlic do Koniecznej, w stronę granicy słowackiej. Nazwa Kornuta pochodzi z języka rumuńskiego (oznacza owcę ze skręconymi rogami) i jest jednym z wielu występujących w beskidzkim nazewnictwie śladów po pasterzach wołoskich, należących do przodków górali karpackich. Nazwa Magura również pochodzi z rumuńskiego i oznacza długie wzniesienie, pasmo górskie.W okolicach Gorlic są dwie Magury: Małastowska (814 m) i Wątkowska (846 m), a niedaleko po stronie słowackiej jest Magura Stebnicka (900 m).Są też dwa Magurycze, Mały i Duży, nad wsią Bartne.
Powyżej widać Glinik Mariampolski, przemysłową dzielnicę Gorlic. Najwyższy komin należy do elektrociepłowni.
A to już widok z innego miejsca cmentarnego muru, na zachód. Po lewej stronie widoczne pasmo Maślanej Góry (753 m) między Szymbarkiem a Szalową. Bliższe wzniesienie na prawo to Łysa Góra (441 m). Poniżej w dolinie biegnie szosa z Gorlic do Krakowa. 
Widok na południowy zachód. Po środku kościół św. Andrzeja Boboli - mój kościół parafialny. Po lewej widoczne bloki osiedla Magdalena - tam mieszkam! Ponad nimi piętrzy się Miejska Góra (613 m).
Zbliżenie na inną część mojego osiedla. Powyżej wzgórze Wierchowina, a po prawej - Bartnia Góra (630 m). Poniżej - cmentarz komunalny. 
Zdjęcia wykonałam w lecie 2006 roku. 

wtorek, 27 kwietnia 2010

Cmentarz wojskowy nr 91 w Gorlicach

 Aleja prowadząca do bramy cmentarza.
Największy gorlicki cmentarz wojskowy z I wojny światowej znajduje się na wzgórzu zwanym obecnie Górą Cmentarną. Wzniesienie to, o wysokości 357 m n.p.m., podczas bitwy gorlickiej w maju 1915 roku było jednym z głównych punktów oporu Rosjan. Po kilku nieudanych szturmach zostało zdobyte przez żołnierzy z 271 niemieckiego pułku piechoty. Po wojnie wybudowano na szczycie rozległy cmentarz projektu Emila Ladwiega. Spoczywa tam 427 żołnierzy armii austro-węgierskiej, 139 niemieckiej i 287 rosyjskiej. Wśród poległych jest wielu Polaków. Jest to również przykład tego, że na galicyjskich cmentarzach grzebano obok siebie żołnierzy wrogich armii, traktowanych po śmierci z równym szacunkiem.
Teren cmentarza.
 Fragment cmentarnego muru. Od zewnątrz w niektórych miejscach mur ma ok. 4 m wysokości.

niedziela, 25 kwietnia 2010

Śladami Wielkiej Wojny - Bitwa pod Gorlicami i jej pamiątki

 Gorlicki kościół w perspektywie ulicy Garbarskiej. 

W tym roku 2 maja przypada 95 - ta rocznica bitwy gorlickiej - jednej z najważniejszych i najbardziej krwawych bitew frontu wschodniego I wojny światowej.
Ciężkie walki między wojskami austriackimi i rosyjskimi toczyły się w Beskidzie Niskim w zimie na przełomie 1914 i 1915 roku. Wtedy też front ustabilizował się na linii od Magury Małastowskiej, poprzez dolinę rzeki Sękówki, środek Gorlic, Łużną, Staszkówkę, Rzepiennik Strzyżewski do Gromnika. Od stycznia do marca 1915 roku miała miejsce ciężka i nieudana ofensywa Rosjan w stronę przełęczy: Użockiej, Łupkowskiej i Dukielskiej. Front gorlicki osłaniał od zachodu  te działania, podobnie, jak i odcinał oblężony Przemyśl od reszty wojsk austriackich. Toteż przerwanie linii frontu pod Gorlicami byłoby ważnym sukcesem dla Austriaków. 
Pierwsze tego typu natarcie w styczniu nie powiodło się. Udało się to natomiast w maju, kiedy siły austriackie zostały wzmocnione również oddziałami pruskimi. Zaatakowano pozycje rosyjskie 2 maja 1915 roku. 6 maja Austriacy sforsowali Wisłokę, zaś 8 maja ich wojska były już nad górnym Wisłokiem. Cel został osiągnięty. Po tej bitwie wojska rosyjskie nie były już zdolne do przeciwstawienia się dalszej ofensywie państw centralnych. Można zatem powiedzieć, iż tzw. Operacja Gorlicka była jedną z ważniejszych bitew I wojny światowej.  Efektem tej bitwy było niemal całkowite zniszczenie Gorlic i okolicznych wsi oraz powstanie licznych cmentarzy wojskowych, malowniczo rozsianych wśród wzniesień Pogórza i gór Beskidu Niskiego. 
 Panorama Gorlic. Po lewej stronie widoczna Góra Cmentarna, na której znajduje się cmentarz wojskowy nr 91 - największy w Gorlicach i jeden z największych w Galicji.

Po przejściu przez tę część Karpat frontu w 1915 roku pozostało mnóstwo prowizorycznych cmentarzy i mogił zbiorowych. Toteż jeszcze w trakcie trwania wojny władzo austro - węgierskie powołały specjalny urząd wojskowy, tzw. Kriegsgraeberabteilung, mający zająć się budową cmentarzy i przeniesieniem na nie zwłok poległych żołnierzy. Obszar Galicji Zachodniej podzielono na dziesięć okręgów. Gorlice i okolice to okręg III. Liczne spośród powstałych wówczas cmentarzy to niewielkie i proste założenia, składające się z kamiennego murka i rzędów żeliwnych lub drewnianych krzyży. Wiele jednak wyróżnia się rozmiarem i niezwykłą formą architektoniczną. Są wśród nich drewniane założenia nawiązujące do ludowej architektury karpackiej, a nawet do wyobrażeń o pogańskich, prasłowiańskich świątyniach - gontynach. Są monumentalne kamienne konstrukcje górujące nad całą okolicą ze szczytów wzgórz. Architektura cmentarzy, dzieło wielu wybitnych architektów tamtych czasów, nawiązuje czasem do odległych epok i kultur. Niektóre krzyże nagrobne inspirowane są ludową sztuką rumuńską. Kamienne mauzoleum i kapitele kolumn na cmentarzu w Woli Cieklińskiej budzą skojarzenia z ostrogocką i wczesnobizantyńską architekturą Rawenny. Cmentarz - kurhan w Cieklinie wydaje się być miniaturą słynnego megalitycznego kurhanu w irlandzkim New Grange.
 Brama cmentarza nr 91 w Gorlicach.

Przez kilkadziesiąt lat cmentarze niszczały i popadały w zapomnienie. Ostatnio wiele się pod tym względem polepszyło. Liczne cmentarze odnowiono i wypromowano jako turystyczną atrakcje regionu. Wciąż jednak są takie, które bardziej przypominają zarośnięte pradawną puszczą szczątki jakiejś zaginionej cywilizacji niż pozostałości dwudziestowiecznej wojny.
Pamiątki po Wielkiej Wojnie to nie tylko cmentarze. To także linie okopów zachowane w lasach, wyorywane z pól łuski karabinowe i kulki ze szrapneli, a nawet ślady po pociskach na starych nagrobkach na gorlickim cmentarzu parafialnym. Warto te pamiątki dokumentować, gdyż jest ich z roku na rok coraz mniej. Dlatego będę wracać do tego tematu na moim blogu jeszcze wiele razy.
 Tablica przy Rynku wmurowana pięć lat temu z okazji 90 - tej rocznicy Bitwy.

niedziela, 18 kwietnia 2010

Konie huculskie w Siarach

Zdjęcia wykonane trzy lata temu pod skarpą pałacu w Siarach koło Gorlic. Do lat dziewięćdziesiątych mieściła się tam państwowa stadnina koni huculskich, obecnie znajdująca się w Gładyszowie i Regetowie (dalej na południe od Gorlic, bliżej granicy słowackiej). Niestety, nie udało mi się znaleźć informacji, czy konie, które widziałam w Siarach, również należą do tej stadniny, czy jest to obecnie jakaś prywatna hodowla.

czwartek, 15 kwietnia 2010

Żałoba narodowa w Nowym Sączu

W Rynku przed ratuszem - siedzibą władz miejskich - oraz przy tablicy katyńskiej wmurowanej w ścianę kościoła św. Kazimierza. 

środa, 14 kwietnia 2010

Żałoba narodowa w Gorlicach


Przed Bazyliką Mniejszą p.w. Narodzenia NMP:
 
Przed ratuszem:
Tablica upamiętniająca Bitwę Gorlicką, umieszczona na ścianie pod ratuszem, przy płycie rynku. 
Jeszcze dziś przed świtem, gdy szłam na autobus do pracy, tablica przykryta była napisem upamiętniającym katastrofę, a wokół stały flagi i mnóstwo zniczy. Kiedy popołudniu wróciłam do Gorlic, zastałam tylko ten widok:
 
Krzyż katyński przy wejściu na cmentarz parafialny: